UTMB چیست؟ روایت بزرگ‌ترین مسابقه اولترا تریل جهان

اواخر تابستان، وقتی خیابان‌های شامونی شلوغ‌تر از همیشه می‌شوند، می‌توان فهمید که اتفاق مهمی در راه است. دوندگانی از سراسر جهان، با کوله‌های سبک و کفش‌های تریل، خودشان را برای مسیری آماده می‌کنند که قرار است آن‌ها را از فرانسه به ایتالیا و سوئیس ببرد و دوباره به شامونی برگرداند. بعضی‌ها برای پیروزی آمده‌اند، بعضی‌ها برای شکستن رکورد شخصی‌شان و خیلی‌ها فقط یک هدف دارند: رسیدن به خط پایان.اینجا شامونی است و قرار است یکی از سخت‌ترین و مشهورترین مسابقات اولترا تریل جهان آغاز شود؛ UTMB.

اما UTMB فقط یک مسابقه ۱۷۴ کیلومتری دور مون‌بلان نیست. پشت این نام، داستانی بیش از دو دهه‌ای، فرهنگی خاص، هزاران دونده و یکی از مهم‌ترین رویدادهای دنیای تریل رانینگ قرار دارد.

UTMB مخفف Ultra-Trail du Mont-Blanc، و امروز به‌عنوان مهم‌ترین و معتبرترین مسابقه‌ی دوی کوهستان (تریل‌رانینگ) در جهان شناخته می‌شود.

فلسفه‌ی UTMB؛ چیزی فراتر از یک مسابقه

UTMB از همان روز نخست، خودش را یک «مسابقه» به معنای رایج کلمه تعریف نکرد. در UTMB، خط پایان فقط جایی برای ثبت زمان نیست. برای بسیاری از دوندگان، تمام کردن مسیر خودش یک موفقیت بزرگ است؛ فرقی نمی‌کند چندمین نفر باشند.

 بنیان‌گذاران آن بر چهار ارزش اصلی تأکید داشتند: فراروی از خود، بازی منصفانه، احترام به انسان‌ها و محیط‌زیست، و همبستگی. در فرهنگ UTMB، کوهستان محیطی خشن و بی‌رحم توصیف می‌شود که انسان در طول تاریخ در آن یاد گرفته برای زنده ماندن به دیگران کمک کند؛ به همین دلیل قانون نانوشته‌ای در میان دوندگان جا افتاده که هرکس در هر نقطه از مسیر با فرد در خطر یا در شرایط دشوار مواجه شود، وظیفه دارد کمکش کند، حتی به قیمت از دست دادن رتبه یا زمان مسابقه.

از سوی دیگر، UTMB بیش از آنکه رقابتی برای شکست دادن رقیب باشد، آزمونی برای شناخت مرزهای توان جسمی و ذهنی خود دونده است. بسیاری از شرکت‌کنندگان، حتی آن‌هایی که هیچ شانسی برای ایستادن روی سکو ندارند، هدف‌شان فقط رسیدن به خط پایان در شامونی است؛ و همین رسیدن، در فرهنگ این رویداد، خودش نوعی قهرمانی محسوب می‌شود.

تاریخچه؛ از ایده‌ای دیوانه‌وار تا بزرگ‌ترین برند تریل‌رانینگ جهان

داستان UTMB به سال ۲۰۰۳ برمی‌گردد؛ زمانی که زوجی به نام‌های میشل و کاترین پولتی ایده‌ای عجیب را عملی کردند: دویدن یک دور کامل به گرد مون‌بلان، از میان سه کشور فرانسه، ایتالیا و سوئیس، در طول مسیری که پیش‌تر فقط پیاده‌روها در چند روز طی می‌کردند. آن‌ها گمان می‌کردند شاید چند ده نفر دیوانه در این رویداد شرکت کنند، اما در همان دوره‌ی نخست، حدود هفتصد دونده در میدان شهر شامونی حاضر شدند. از آن پس، دوی کوهستان هرگز مثل قبل نشد.

در طول بیش از دو دهه، UTMB از یک رویداد محلی به یک هفته‌ی کامل جشنواره‌ای با چندین مسابقه در فاصله‌ها و سطوح مختلف تبدیل شد و برند UTMB امروز شبکه‌ای جهانی از دهها مسابقه در قاره‌های مختلف را زیر چتر خود دارد که تحت عنوان UTMB World Series شناخته می‌شود.

نحوه‌ی برگزاری؛ یک هفته، شش روز رقابت، یک شهر

دوندگان از شامونی حرکت می‌کنند، از مرز فرانسه عبور می‌کنند، وارد ایتالیا و سپس سوئیس می‌شوند و بعد از طی کردن مسیری طولانی در اطراف مون‌بلان، دوباره به شامونی بازمی‌گردند.

UTMB در واقع نام یک هفته‌ی کامل رویداد در شامونی است که شامل چند مسابقه‌ی مستقل با فاصله و دشواری متفاوت می‌شود؛ اما وقتی از «مسابقه‌ی UTMB» صحبت می‌شود، منظور همان مسابقه‌ی اصلی و پرچمدار صد مایلی است. مسیر این مسابقه را به‌صورت یک حلقه‌ی کامل و خلاف جهت عقربه‌های ساعت به دور مون‌بلان طراحی کرده‌اند و مسیر تاریخی و مشهور «تور دو مون‌بلان» را دنبال می‌کند؛ مسیری که پیش‌تر کوهنوردان و پیاده‌روها در طول چند روز طی می‌کردند.

مسابقه از میدان مرکزی شامونی آغاز می‌شود، وارد خاک ایتالیا در کورمایور می‌شود، از میان دره‌های سوئیس عبور می‌کند و در نهایت به همان نقطه‌ی آغاز در شامونی بازمی‌گردد. در طول مسیر، ایستگاه‌های امدادرسانی و کنترل با فاصله‌های مشخص قرار دارند که دوندگان می‌توانند در آن‌ها آب، غذا و کمک‌های اولیه دریافت کنند و برخی از آن‌ها امکان دریافت کمک از تیم پشتیبانی شخصی را نیز فراهم می‌کنند.

لحظه‌ی شروع مسابقه در شامونی خودش به یکی از نمادهای احساسی این رویداد تبدیل شده است؛ همزمان با حرکت دوندگان، قطعه‌ی معروف «فتح بهشت» (Conquest of Paradise) اثر ونجلیس در میدان شهر پخش می‌شود، آهنگی که برای هزاران دونده و تماشاگر حاضر در آن لحظه، حسی نزدیک به مناسکی مقدس دارد.

مسافت و ارتفاع؛ آزمونی برای بدن و ذهن

مسیر اصلی UTMB هرساله بسته به تغییرات جزئی مسیر (که گاهی به دلایل ایمنی یا آب‌وهوایی رخ می‌دهد) کمی متفاوت است، اما معمولاً چیزی در حدود ۱۷۰ تا ۱۷۶ کیلومتر طول دارد و مجموع صعود آن نزدیک به ۱۰ هزار متر است؛ رقمی که تقریباً معادل صعود از سطح دریا تا قله‌ی اورست است. دوندگان برای تکمیل این مسیر حدود ۴۶ ساعت زمان در اختیار دارند، در حالی که برندگان اصلی مسابقه معمولاً آن را در کمتر از ۲۱ ساعت به پایان می‌رسانند. این یعنی بخش زیادی از شرکت‌کنندگان، دست‌کم یک شب کامل، و گاهی دو شب، را در حال دویدن یا پیاده‌روی در تاریکی کوهستان می‌گذرانند.

رکورد فعلی مسیر UTMB در بخش مردان در اختیار تام ایوانز بریتانیایی (Tom Evans) است که در سال ۲۰۲۵ مسیر ۱۷۵.۳ کیلومتری را در ۱۹ ساعت و ۱۸ دقیقه و ۵۸ ثانیه به پایان رساند. در بخش زنان نیز کیتی شاید آمریکایی (Katie Schide) با زمان ۲۲ ساعت و ۹ دقیقه و ۳۱ ثانیه، رکورددار مسیر است که آن را در سال ۲۰۲۴ ثبت کرد. در UTMB سال ۲۰۲۶، زمان بلاندین لِیروندل ۲۱:۵۴:۴۹ بود و از رکورد قبلی زنان سریع‌تر شد؛ اما این زمان رکورد رسمی مسیر محسوب نمی‌شود، چون مسیر مسابقه به دلیل شرایط آب و هوایی در ۲۰۲۶ تغییر کرده بود.

شرایط شرکت در UTMB

شرکت در UTMB فقط به ثبت‌نام و پرداخت هزینه محدود نمی‌شود. به‌دلیل تعداد زیاد متقاضیان، ورود به این مسابقه فرایندی چندمرحله‌ای دارد و هر دونده باید پیش از ثبت‌نام، شرایط لازم را داشته باشد.

چطور می‌توان در UTMB شرکت کرد؟

برای شرکت در UTMB، نخست باید یک UTMB Index معتبر در دسته 100K یا 100M داشته باشید. این شاخص نشان می‌دهد که دونده در مسابقات تریل طولانی تجربه و سابقه لازم را دارد. علاوه بر آن، حداقل یک Running Stone که در ۲۴ ماه گذشته به دست آمده باشد، برای ورود به قرعه‌کشی لازم است. (Mont Blanc UTMB)

شاخص عملکرد و Running Stone

Running Stone را می‌توان با شرکت در برخی مسابقات UTMB World Series به دست آورد. هرچه تعداد Running Stoneهای یک دونده بیشتر باشد، شانس او در قرعه‌کشی نیز بیشتر می‌شود؛ بنابراین مسیر رسیدن به خط شروع UTMB برای بسیاری از دوندگان، از مدت‌ها قبل و با شرکت در مسابقات دیگر این مجموعه آغاز می‌شود.

قرعه‌کشی و ثبت‌نام UTMB

پس از احراز شرایط، متقاضی در بازه تعیین‌شده پیش‌ثبت‌نام می‌کند و در صورت بیشتر بودن تعداد متقاضیان از ظرفیت مسابقه، انتخاب نهایی از طریق قرعه‌کشی انجام می‌شود. در سال ۲۰۲۶، پیش‌ثبت‌نام UTMB، CCC و OCC از ۸ تا ۱۹ ژانویه انجام شد و نتیجه قرعه‌کشی در ۲۲ ژانویه اعلام شد. (Mont Blanc UTMB)

البته این فرایند برای همه مسابقات هفته UTMB یکسان نیست. برای مثال، در سال ۲۰۲۶ مسابقه ETC نیز برای نخستین بار وارد سیستم قرعه‌کشی شد، در حالی که برای آن داشتن Running Stone یا UTMB Index الزامی نبود. در مقابل، مسابقه TDS با داشتن UTMB Index معتبر در دسته 100K یا 100M و بر اساس ظرفیت باقی‌مانده ثبت‌نام می‌کرد. (Mont Blanc UTMB)

از سال ۲۰۲۶، یک تغییر مهم دیگر هم اعمال شده است: گواهی پزشکی معمول دیگر برای همه مسابقات الزامی نیست و جای آن را دوره کوتاه Health Prevention Course (PPS) گرفته است. شرکت‌کنندگان باید این دوره آنلاین را تکمیل کنند و کد دریافت‌شده را برای نهایی‌کردن ثبت‌نام وارد حساب کاربری خود کنند. (Mont Blanc UTMB)

در نهایت، ثبت‌نام UTMB شخصی و غیرقابل انتقال است و هزینه آن نیز قابل استرداد نیست، مگر اینکه شرکت‌کننده هنگام ثبت‌نام بیمه لغو مسابقه را انتخاب کرده باشد. هزینه ثبت‌نام UTMB در سال ۲۰۲۶ نیز ۴۷۹ یورو اعلام شده است. (Mont Blanc UTMB)

نکته: قوانین، هزینه‌ها و حتی شیوه ثبت‌نام UTMB ممکن است هر سال تغییر کند؛ بنابراین اگر قصد شرکت در مسابقه را دارید، باید شرایط همان سال را در سایت رسمی UTMB بررسی کنید.

سایر مسابقات هفته‌ی UTMB

آنچه UTMB را از یک مسابقه‌ی ساده متمایز می‌کند، تنوع رویدادهای همزمانش در طول یک هفته در شامونی است؛ در مجموع نزدیک به ده هزار دونده در این هفته روی خط شروع مسابقات مختلف می‌ایستند. جالب اینجاست که نام هر مسابقه معمولاً برگرفته از حروف اول شهرها یا عبارتی نمادین در مسیر آن است. مهم‌ترین این مسابقات عبارتند از:

CCC

با نامی برگرفته از سه شهر مسیر (کورمایور، شامپکس-لاک و شامونی)، به‌عنوان «خواهر کوچک‌تر» UTMB شناخته می‌شود؛ مسیری حدود ۱۰۱ کیلومتری با نزدیک به ۶۰۵۰ متر ارتفاع صعود که از کورمایور در ایتالیا آغاز و به شامونی ختم می‌شود و فینال جهانی رده‌ی صد کیلومتری شبکه‌ی UTMB محسوب می‌شود.

OCC

نام‌گرفته از سه نقطه‌ی اورسیر، شامپکس-لاک و شامونی، کوتاه‌ترین مسابقه‌ی رسمی هفته است؛ مسیری حدود ۵۷ کیلومتری با نزدیک به ۳۵۰۰ متر ارتفاع صعود که از سوئیس شروع می‌شود و فینال رده‌ی پنجاه کیلومتری است.

TDS

مخفف عبارت فرانسوی «در ردپای دوک‌های ساووآ» (Sur Les Traces des Ducs de Savoie)، مسیری فنی و کوهستانی با طولی نزدیک به ۱۴۵ کیلومتر و بیش از ۹۵۰۰ متر ارتفاع صعود است که از کورمایور آغاز می‌شود و به دلیل عبور از گذرگاه‌های مرتفع و صخره‌ای، یکی از دشوارترین مسیرهای هفته به شمار می‌رود.

PTL

با نام شوخی‌آمیز «پیاده‌روی کوچک لئون» (Petite Trotte à Léon) که به افتخار یک نانوای داوطلب به‌نام لئون نام‌گذاری شده، شاید عجیب‌ترین و سرسخت‌ترین رویداد این هفته باشد؛ مسابقه‌ای تیمی (دو تا سه نفره) با مسافتی نزدیک به ۳۰۰ کیلومتر و بیش از ۲۵ هزار متر ارتفاع صعود، در مسیرهای بدون نشانه‌گذاری کامل که هر سال تغییر می‌کند و اساساً برنده‌ی رسمی ندارد؛ رسیدن به خط پایان به‌تنهایی یک پیروزی تلقی می‌شود.

MCC

با نامی برگرفته از مسیر مارتینی-کومب تا شامونی، برگزارکنندگان MCC را عمدتاً برای دوندگان محلی، داوطلبان و شرکای UTMB در نظر گرفته‌اند و مسیری حدود ۴۰ کیلومتری با نزدیک به ۲۳۵۰ متر ارتفاع صعود دارد.

ETC

یا «مسیر تجربی کورمایور»، حلقه‌ای کوتاه‌تر و حدود ۱۵ کیلومتری با نزدیک به ۱۲۰۰ متر ارتفاع صعود در دل آلپ ایتالیا است.

YCC

مخفف «جوانان شامونی-کورمایور»، دو مسابقه‌ی ویژه‌ی نوجوانان و جوانان با مسافت‌های متفاوت بر اساس رده‌ی سنی است.

این تنوع باعث می‌شود UTMB بیش از آنکه یک مسابقه باشد، به یک جشنواره‌ی هفته‌ای دوی کوهستان با ده‌ها هزار نفر شرکت‌کننده، همراه و تماشاگر تبدیل شود. لازم به ذکر است وقتی کسی می‌گوید «به UTMB می‌روم»، معمولاً منظورش حضور در کل این هفته در شامونی است، اما وقتی می‌گوید «UTMB را می‌دوم»، دقیقاً منظورش همان مسابقه‌ی اصلی صد مایلی است؛ برای بقیه‌ی مسابقات معمولاً نام اختصاری خودشان (مثل CCC یا OCC) به کار می‌رود.

هزینه ثبت‌نام UTMB چقدر است؟

هزینه‌ی ثبت‌نام در UTMB در سال‌های اخیر افزایش یافته و برای مسابقه‌ی اصلی صد مایلی چیزی در حدود ۴۷۹ یورو بوده است. سایر مسابقات هفته ارزان‌ترند: TDS در حدود ۳۲۰ یورو، CCC نزدیک به ۳۱۰ یورو و OCC حدود ۱۹۹ یورو. این مبالغ شامل مالیات بر ارزش افزوده، هزینه‌های ثبت‌نام، عوارض زیست‌محیطی برای نگهداری مسیرها و حق عضویت در انجمن «دوستان UTMB» می‌شود؛ اما هزینه‌های جانبی مانند بلیت هواپیما، اقامت در شامونی (که در روزهای مسابقه به‌شدت گران و کمیاب می‌شود)، تجهیزات اجباری کوهستانی و جابه‌جایی محلی را دربر نمی‌گیرد. به‌همین دلیل، هزینه‌ی واقعی حضور در این رویداد برای بسیاری از دوندگان بین‌المللی، به‌مراتب بیشتر از رقم ثبت‌نام است. (اعداد برای مسابقه سال ۲۰۲۶ است)

UTMB و طبیعت؛ مسابقه‌ای در دل یک محیط شکننده

UTMB فقط یک مسابقه در کوهستان نیست؛ مسیر آن از دل یکی از شناخته‌شده‌ترین مناطق آلپ می‌گذرد؛ جایی که طبیعت، بخش جدایی‌ناپذیر تجربه‌ی مسابقه است. همین موضوع باعث می‌شود برگزاری چنین رویداد بزرگی یک سؤال مهم را هم به همراه داشته باشد: چطور می‌توان هزاران دونده و تماشاگر را به کوهستان آورد، بدون اینکه خود مسابقه به طبیعت آسیب بزند؟

برگزارکنندگان UTMB در سال‌های اخیر تلاش کرده‌اند بخش محیط‌زیستی مسابقه را جدی‌تر کنند؛ از مدیریت پسماند و محدود کردن استفاده از ظروف یک‌بارمصرف گرفته تا حمل‌ونقل و اقداماتی برای کاهش اثرات زیست‌محیطی رویداد.

اما مسئولیت فقط بر عهده برگزارکننده نیست. وقتی هزاران نفر در یک مسیر کوهستانی حرکت می‌کنند، رفتار هر دونده هم اهمیت پیدا می‌کند. رها نکردن زباله، استفاده از ایستگاه‌های مشخص برای دریافت آب و غذا، رعایت مسیر تعیین‌شده و احترام به پوشش گیاهی و حیات‌وحش، شاید ساده به نظر برسند، اما در مقیاس یک مسابقه بزرگ تفاوت زیادی ایجاد می‌کنند.

از طرف دیگر، خود کوهستان هم بخشی از چیزی است که UTMB را به چنین مسابقه‌ای خاص تبدیل کرده است. دونده‌ها در طول مسیر از کنار یخچال‌ها، جنگل‌ها، مراتع و روستاهای آلپ عبور می‌کنند؛ بنابراین حفظ این محیط فقط یک موضوع جانبی یا تبلیغاتی نیست. اگر قرار است مسابقات تریل در چنین مقیاسی ادامه پیدا کنند، حفاظت از طبیعت باید بخشی از آینده این ورزش باشد.

شاید مهم‌ترین نکته همین باشد: در تریل رانینگ، طبیعت فقط پس‌زمینه مسابقه نیست؛ بخشی از خود مسابقه است. تجربه‌ای که هزاران نفر برای آن به کوهستان می‌آیند، زمانی ارزشمند خواهد ماند که همان کوهستان بتواند سال‌ها بعد هم میزبان دوندگان باشد.

تجهیزات لازم برای UTMB؛ از کفش تا کوله

در UTMB تجهیزات فقط برای راحتی بیشتر نیستند؛ بعضی از آن‌ها بخشی از الزامات مسابقه‌اند و باید در طول مسیر همراه دونده باشند. کوله یا جلیقه‌ی مناسب، سیستم حمل آب، چراغ پیشانی، لباس گرم و ضدآب و تجهیزات لازم برای شرایط متغیر کوهستان، از مهم‌ترین وسایلی هستند که یک دونده باید برای چنین مسافت طولانی‌ای در نظر بگیرد. فهرست دقیق تجهیزات اجباری بر اساس قوانین مسابقه تعیین می‌شود و ممکن است با توجه به شرایط آب‌وهوایی تغییر کند؛ بنابراین شرکت‌کنندگان باید پیش از مسابقه آخرین فهرست رسمی را بررسی کنند.

انتخاب تجهیزات البته فقط به قوانین محدود نمی‌شود. کفش مناسب مسیرهای فنی، کوله‌ای که در ساعت‌های طولانی بدن را اذیت نکند، لباس‌های لایه‌ای و سیستم تغذیه و آب‌رسانی، همگی می‌توانند روی تجربه و عملکرد دونده تأثیر بگذارند. در سطح حرفه‌ای نیز UTMB به یکی از مهم‌ترین ویترین‌های دنیای تجهیزات تریل تبدیل شده و برندهای تخصصی مختلفی در این رویداد حضور دارند. HOKA به‌عنوان شریک اصلی کفش و پوشاک UTMB World Series و برندهایی مانند COMPRESSPORT، BUFF و NÄAK نیز در بخش‌های مختلف این مجموعه حضور دارند.

در نهایت، تجهیزات قهرمانان UTMB لزوماً بهترین انتخاب برای هر دونده‌ای نیستند. وسیله‌ای که یک ورزشکار حرفه‌ای پس از صدها ساعت تمرین به آن اعتماد دارد، ممکن است برای فردی دیگر مناسب نباشد. در اولترا تریل، شناخت تجهیزات و امتحان کردن آن‌ها در تمرین‌های طولانی، تقریباً به اندازه خود تجهیزات اهمیت دارد.